آموزش اندازه گیری مولتی متر

مولتی متر چیست؟

مولتی متر (Multimeter) از مهم‌ترین ابزار اندازه‌گیری است که به‌منظور اندازه‌گیری تعدادی از کمیت‌های الکتریکی همانند ظرفیت خازن، ولتاژ، مقاومت الکتریکی، جریان و… مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستگاه قادر است تا مشخصات و سلامتی قطعات الکترونیکی را بسنجد. مولتی متر سه کمیت آمپر، ولت و اهم را می‌توانند اندازه بگیرند، از این رو به آن AVOmeter نیز می‌گویند. این عبارت از حروف ابتدایی این سه کمیت الهام گرفته شده است. مولتی متر به‌طور کلی دارای دو نوع آنالوگ و دیجیتال است. امروزه بیشتر از مولتی متر دیجیتال به دلیل دقت بالا، صفحه نمایش راحت‌تر و امکانات بیشتر استفاده می‌شود.

قسمت‌های مهم مولتی متر

برای کار با مولتی متر باید با چهار بخش مهم و اساسی این ابزار آشنا باشید.

نمایشگر یا صفحه دیجیتال

نمایشگر مقادیر اندازه‌گیری شده به شما نشان داده می‌دهد.

سلکتور (Selector)

سلکتور همانطور که از نامش پیداست، یک انتخاب کننده است. یعنی پارامتری که می‌خواهیم اندازه بگیریم را انتخاب می‌کنیم.

پراب یا Prob (ترمینال)

پراب دارای دو سیم قرمز و مشکی است که برای اتصال به مدار یا قطعه استفاده می‌شوند. تفاوتی رنگی برای متمایز کردن است اما به‌طور قراردادی، پراب مشکی را به پورت COM وصل می‌کنیم (سیم قرمز به پورت دیگر وصل می‌شود).

پورت یا Port

پورت بخشی می‌باشد که ترمینال‌ها یا پراب‌ها به آن وصل می‌شوند. در ادامه پورت COM قسمتی است که Prob مشکی وصل می‌شود، پورت μAmA به‌منظور اندازه‌گیری جریان، پورت VΩ اندازه گیری تست اتصالات، مقاومت و ولتاژ می‌باشد و در آخر پورت 10A جریان‌های بزرگتر از 200 میلی آمپر را اندازه می‌گیرد.

اندازه‌گیری ولتاژ با مولتی متر

مولتی متر ابزاری است که می‌تواند دو ولتاژ مستقیم DC و متناوب AC را اندازه بگیرد. زمانی که در قسمت بالایی حرف V یک خط موجی قرار گرفته باشد، به معنی ولتاژ متناوب است اما اگر در کنار V تنها خطی راست بود، به معنای ولتاژ مستقیم است. برای اندازه‌گیری ولتاژ باید مراحل زیر را طی کنید.

1. برای اندازه‌گیری ولتاژ AC باید مد V همراه با خط منحنی را انتخاب کنید.
2. برای اندازه‌گیری ولتاژ DC باید مد V همراه با خط صاف را انتخاب کنید.
3. پراب یا سیم قرمز باید به پورت VΩ وصل شود.
4. قسمت دیگر پراب مشکی به بخش منفی ابزاری که از آن جریان خارج می‌شود وصل کنید.
5. قسمت انتهایی سیم قرمز به بخش مثبت ابزار وصل کنید.

در آخر مقداری که صفحه نمایش نشان می‌دهد، میزان ولتاژ مدنظر است. لازم به ذکر است که در این مراحل باید مولتی متر را به‌صورت موازی با دستگاه مورد نظر قرار دهید.

اندازه‌گیری جریان با مولتی متر

برای اندازه گیری جریان به کمک مولتی متر باید مولتی متر را به صورت سری (متوالی) در مدار قرار دهیم. دلیل این کار این است که جریان در مداری که عناصر آن به صورت سری وصل شده‌اند، یکسان می‌باشد. در این روش ابتدا پراب قرمز را به پورت μAmA وصل می‌کنیم سپس مولتی متر را در مدار قرار می‌دهیم. به این صورت که یک سر پراب مشکی را به پایه یک عنصر و یک سر پراب قرمز را به پایه عنصر مجاور متصل کنیم. از کاربردهای مولتی متر می‌توان به اندازه گیری افت ولتاژ در تابلو برق و اندازه گیری ولتاژ در مدارات و بردهای الکترونیکی اشاره کرد.

اندازه گیری مقاومت با مولتی متر

در این بخش برای اندازه گیری میزان مقاومت به کمک مولتی متر باید ابتدا پراپ قرمز را به پورت وصل کرد و سپس سلکتور را بر روی قسمت مقاومت قرار دهید. در اندازه‌گیری، توالی اتصال پایه‌ها اهمیتی ندارد و در هر شرایطی میزان مقاومت بر مولتی متر یکسان است.

کنترل اتصالات توسط مولتی متر

ابتدا باید سلکتور را بر حالتی که شبیه دیود یا بلندگو گذاشت. مولتی متر علاوه‌بر اندازه‌گیری ولتاژ، جریان و مقاومت، می‌تواند اتصالات را بررسی کند. درصورتی‌که میزان مقاومت ناچیزی (کمتر از چند اهم) میان دو نقطه وجود داشته باشد، ازنظر الکتریکی این دو نقطه به یکدیگر وصل هستند و با چک کردن آن محل به وسیله مولتی متر، مولتی متر به صدا (به‌صورت صدا بوقی پیوسته) در می‌آید. اگر این صدا ممتد نبود یا صدایی به گوش نرسد، به این معنا است که مدار یا متصل نیست یا دچار مشکل است. از دیگر وسایل اندازه گیری می‌توان به اسیلوسکوپ اشاره کرد که می‌توان مقدار ولتاژ با پالس‌های مربعی و سینوسی را اندازه گیری کرد.

نکات ایمنی

• همیشه قبل از اندازه‌گیری میزان محدوده و نوع کمیت را درست و با دقت انتخاب کنید.
• هیچ وقت پراب‌ها را اشتباه وصل نکنید. مخصوصا اگر در حال اندازه‌گیری جریان باشید.
• برای اندازه‌گیری ولتاژ بالا مانند برق شهری، بایستی از مولتی متر با ایمنی CAT استفاده کنید.