کلید مینیاتوری چیست؟

بررسی دقیق کلید مینیاتوری

کلید مینیاتوری یا فیوز مینیاتوری، به کلیدهای MCB که مخفف عبارت Miniature Circuit Breaker می‌باشد هم معروف است. کلید مینیاتوری وسیله‌ای است که به طور اتوماتیک کار می‌کند. کلیدهای مدار مینیاتوری برای جلوگیری از آسیب به مدار الکتریکی در نتیجه جریان اضافی در نظر گرفته شده است. آن‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در هنگام اضافه بار یا اتصال کوتاه به منظور محافظت در برابر خطاهای الکتریکی و خرابی تجهیزات، خاموش شوند.

انواع کلید مینیاتوری براساس کاربرد

انواع کلید مینیاتوری بر اساس سرعت قطع جریان و تعداد پل‌ها دسته‌بندی می‌شوند و هر یک برای کاربردهای خاصی طراحی شده‌اند. انتخاب کلید مینیاتوری مناسب باید با توجه به نوع مدار، میزان جریان مصرفی و سطح حفاظت مورد نیاز انجام شود. استفاده از کلید مینیاتوری استاندارد و متناسب با شرایط بهره‌برداری، علاوه بر افزایش ایمنی، از آسیب به تجهیزات برقی و بروز خسارت‌های مالی و جانی جلوگیری می‌کند. انواع کلید مینیاتوری براساس فاز به دو دسته تک فاز و سه فاز دسته بندی می‍شوند. همچنین برای استعلام قیمت و خرید کلید مینیاتوری، با شماره تلفن 87700210-021 تماس حاصل فرمایید.

تک فاز

این نوع کلید زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که جریان اضافه بار و اتصال کوتاه داریم و برای حفاظت مدارهای تک فاز مورد استفاده قرار می‌گیرد. کلیدهای تک فاز معمولا به صورت تک پل (SP) و دوپل (DP) در بازار موجود می‌باشند. کلید مینیاتوری تک پل فقط سیم فاز را قطع می‌کند، در حالی که کلید مینیاتوری دو پل به‌طور هم‌زمان سیم فاز و نول را قطع می‌کند.

سه فاز

کلید مینیاتوری سه فاز همانطور که از اسم آن پیداست برای مدارات سه فاز کاربرد دارد. برق سه فاز در صنعت و راه‌اندازی تجهیزات سه فاز صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کلید با نظارت مداوم بر جریان عبوری از هر سه فاز، در صورت بروز خطا یا افزایش غیرمجاز جریان، به‌طور همزمان تمامی فازها را قطع می‌کند و از آسیب رسیدن به تجهیزات، موتورها و تأسیسات الکتریکی جلوگیری می‌نماید.

انواع سری‌های مینیاتوری از لحاظ سرعت عملکرد

کلید مینیاتوری (MCB) یکی از اصلی‌ترین تجهیزات حفاظتی در سیستم‌های برق ساختمان، صنعت و تابلوهای توزیع است که وظیفه دارد در زمان بروز اضافه‌بار یا اتصال کوتاه، مدار را به سرعت قطع کرده و از آسیب به سیم‌کشی و تجهیزات الکتریکی جلوگیری کند. انتخاب تیپ کلید مینیاتوری متناسب با نوع بار الکتریکی، تأثیر مستقیمی بر ایمنی، کاهش قطعی‌های ناخواسته و افزایش طول عمر تجهیزات دارد. به همین دلیل این کلیدها در منحنی‌های قطع B، C، D،K  و Z تولید می‌شوند. تیپ B برای مدارهای روشنایی و بارهای مقاومتی، تیپ C برای مصارف عمومی و تجاری، تیپ D برای تجهیزات با جریان هجومی بالا، تیپ K برای موتورهای الکتریکی و بارهای القایی، و تیپ Z برای تجهیزات الکترونیکی حساس و سیستم‌های کنترلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. آشنایی با تفاوت انواع کلید مینیاتوری و کاربرد هر تیپ، یکی از مهم‌ترین معیارها در انتخاب کلید مناسب برای هر پروژه برقی است.

نوع B

قطع‌کننده‌های مدار نوع B به گونه‌ای طراحی شده‌اند که اگر جریان عبوری بین سه تا پنج برابر حداکثر یا “بار نامی” توصیه شده، قطع شود. این حساس‌ترین نوع MCB است که برای کاربردهای خانگی و تنظیمات تجاری ولتاژ پایین طراحی شده است که در آن نوسانات جریان احتمالاً اندک است.

نوع C

قطع کننده‌های مدار نوع C برای دستگاه های الکتریکی قوی‌تر استفاده می‌شود که در آن نوسانات احتمالاً بیشتر است. معمولاً در محیط‌های تجاری و صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد . این مدل از کلیدهای مینیاتوری، طوری طراحی شده‌اند که در جریان‌هایی بین پنج تا ده برابر بار نامی خود حرکت کنند. نمونه‌های خوب شامل موتورهای الکتریکی کوچکتر و نورهای فلورسنت است.

نوع D

MCB های نوع D کمترین حساسیت را نسبت به انواع دیگر دارد و فقط زمانی فعال می‌شوند که جریان بین ده تا بیست برابر حداکثر توصیه شده افزایش یابد. مینیاتوری‌های نوع D برای دستگاه‌های تجاری و صنعتی سنگین ساخته شده‌اند که در آن گاه به گاه موج‌های جریان بسیار قوی رخ می‌دهد. به عنوان مثال می‌توان به تجهیزات جوشکاری، دستگاه‌های اشعه ایکس، موتورهای بزرگ و واحدهای منبع تغذیه بدون وقفه اشاره کرد.

نوع K

وقتی جریان به هشت تا دوازده برابر حداکثر توصیه شده برسد، این کلیدها خاموش می‌شوند. آنها انتخاب خوبی برای ترانس‌ها و موتورها هستند. این نوع کلیدهای مینیاتوری نسبت به جریان اضافی در مقایسه با نوع های دیگر و در صورت بیشتر شدن جریان از 8 تا 10 برابر جریان نامی به سرعت کلید عمل کرده و مدار را قطع می‌کند. این کلیدها برای موتورهای زیر بار، هم چنین برای مدارات سلفی و بارهای موتوری با جریان هجومی بالا مطلوب هستند. در اتصال کوتاه منحنی قطع آن بین تیپ های D و C است.

نوع Z

این نوع کلید بسیار حساس هستند و زمانی که جریان از بار نامی تنها دو تا سه برابر بیشتر شود، خاموش می‌شوند. آن‌ها برای دستگاه‌های ظریف‌تر و مستعد اتصال کوتاه مانند نیمه هادی‌ها استفاده می‌شوند.

کاربردهای اصلی کلید مینیاتوری

• حفاظت در برابر اتصال کوتاه و اضافه جریان
• حفاظت برای انشعاب‌های گرفته‌شده از برق اصلی
• در ورودی برق اصلی در تابلو برق‌های خانگی
• برای حفاظت روشنایی‌های ساختمان
• حفاظت از مدارهای موتورهای الکتریکی
• حفاظت از مدارهای قدرت موتورها و ترانسفورماتورها
• سیستم‌های گرمایشی
• حفاظت مدارهای PLC
• با کلید حفاظت جان برای قطع کردن جریان نشتی مدارها

نحوه انتخاب کلید مینیاتوری

انتخاب کلید مینیاتوری (MCB) مناسب، یکی از مهم‌ترین مراحل طراحی و اجرای سیستم‌های برق است؛ زیرا این تجهیز وظیفه حفاظت از سیم‌کشی، تجهیزات الکتریکی و کاربران را در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه بر عهده دارد. برای انتخاب بهترین کلید مینیاتوری باید مشخصات مدار، نوع مصرف‌کننده و شرایط نصب به دقت بررسی شود تا از عملکرد صحیح سیستم و قطعی‌های ناخواسته جلوگیری شود.

• جریان نامی:

آمپراژ کلید مینیاتوری باید متناسب با جریان مصرفی مدار و ظرفیت کابل انتخاب شود. انتخاب آمپراژ کمتر باعث قطع مکرر کلید و انتخاب آمپراژ بیش از حد، ایمنی مدار را کاهش می‌دهد.

• تیپ یا منحنی قطع:

نوع بار الکتریکی تعیین می‌کند که از کدام تیپ کلید استفاده شود. هرکدام از انواع تیپ برای مصارف گوناگونی کاربرد دارند که درباره هرکدام بالاتر توضیح دادیم.

• ظرفیت قطع:

ظرفیت قطع نشان‌دهنده حداکثر جریان اتصال کوتاهی است که کلید می‌تواند بدون آسیب‌دیدگی قطع کند. این مقدار با واحد کیلوآمپر (kA) بیان می‌شود و باید با سطح اتصال کوتاه احتمالی شبکه هماهنگ باشد.

• تعداد پل یا قطب:

کلیدهای مینیاتوری در مدل‌های تک پل، دو پل، سه پل و چهار پل تولید می‌شوند. انتخاب تعداد پل به نوع سیستم برق، تک‌فاز یا سه‌فاز بودن مدار و نیاز به قطع هم‌زمان هادی‌ها بستگی دارد.

• ولتاژ کاری و نوع شبکه:

پیش از انتخاب کلید باید ولتاژ مدار و نوع شبکه برق بررسی شود. کلید انتخابی باید با مشخصات سیستم، اعم از تک‌فاز یا سه‌فاز، سازگاری کامل داشته باشد.

پلاک خوانی کلیدهای مینیاتوری

بر روی بدنه هر تجهیزی مشخصات درج شده است که بسیار مهم است و اینچا قصد داریم نحوه پلاک خوانی کلیدهای مینیاتوری را شرح دهیم.

• شرکت سازنده تجهیز
• شماتیک فنی
• شماره مدل
• تیپ و جریان نامی کلید
• ولتاژ نامی
• ظرفیت قطع کلید
• کلاس انرژی
• شماره کاتالوگ

با توجه با مطالب گفته شده می‌توان به خوبی درک کرد که کلید مینیاتوری یکی از مهمترین و پرکاربردترین تجهیز در صنعت برق است که در تیپ‌های مختلف برای حفاظت مصارف خانگی تا کارخونه‌ها و صنعت استفاده کرد.