در سیستم‌های برق صنعتی و ساختمانی، انتخاب صحیح کابلشو یکی از مهم‌ ترین مراحل طراحی، نصب و بهره‌ برداری ایمن است. کابلشو نقش اتصال مطمئن کابل به تجهیزات الکتریکی را بر عهده دارد و انتخاب نادرست آن می‌تواند منجر به افزایش مقاومت اتصال، داغ‌ شدن محل اتصال، افت ولتاژ و حتی آسیب جدی به تجهیزات شود.در این راهنمای جامع و کاربردی، به‌ صورت مرحله‌ به‌ مرحله و مهندسی نحوه انتخاب کابلشو بر اساس جنس، سایز، نوع اتصال و شرایط محیطی را بررسی می‌کنیم تا بتوانید با اطمینان کامل، بهترین گزینه را انتخاب کنید.

 نحوه انتخاب کابلشو بر اساس جنس هادی

جنس کابلشو باید کاملاً با جنس هادی کابل سازگار باشد تا اتصال پایدار و بدون خوردگی ایجاد شود. به‌ طور کلی، کابلشوها به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

کابلشو مسی (Copper Lug)

  • مناسب برای کابل‌های مسی
  • مزایا: رسانایی الکتریکی بالا، مقاومت حرارتی عالی، افت ولتاژ کم
  • کاربرد: تابلو برق صنعتی، خطوط فشار ضعیف، تجهیزات کنترلی
  • هشدار: استفاده از کابلشوی مسی روی کابل آلومینیومی باعث خوردگی الکتروشیمیایی و کاهش عمر اتصال می‌شود.

کابلشو آلومینیومی (Aluminum Lug)

  • مخصوص کابل‌های آلومینیومی
  • مزایا: وزن سبک و قیمت اقتصادی
  • کاربرد: خطوط انتقال هوایی، پروژه‌هایی با محدودیت وزن
  • نکته مهندسی: به دلیل رسانایی کمتر آلومینیوم، سطح مقطع بزرگ‌ تری نسبت به مس نیاز است.

کابلشو بی‌ متال (Bimetal Lug)

  • بهترین انتخاب برای اتصال کابل آلومینیومی به ترمینال مسی
  • ساختار: ترکیب آلومینیوم (سمت کابل) و مس (سمت اتصال)
  • کاربرد: تابلو برق‌های صنعتی، ترانسفورماتورها، پست‌های برق
  • توصیه حرفه‌ای: در تمام اتصالات آلومینیوم به مس، کابلشوی بی‌ متال ایمن‌ ترین گزینه است.

 نحوه انتخاب کابلشو بر اساس سایز

برای انتخاب سایز مناسب کابلشو، ابتدا باید سطح مقطع کابل (mm²) را از روی روکش یا دیتاشیت آن مشخص کنید. سپس کابلشویی انتخاب می‌شود که با سطح مقطع کابل مطابقت داشته باشد. هر کابلشو معمولاً دو عدد روی خود دارد که اطلاعات مهمی ارائه می‌کنند: عدد اول نشان‌ دهنده سطح مقطع کابل و عدد دوم نشان‌ دهنده قطر سوراخ پیچ اتصال است. توجه داشته باشید که قطر پیچ اتصال ممکن است در استانداردهای مختلف مانند IEC و DIN کمی متفاوت باشد؛ بنابراین قبل از خرید، بررسی ترمینال یا شینه ضروری است تا اتصال محکم و ایمن برقرار شود.

جدول انتخاب کابلشو بر اساس سایز

نکته: قطر پیچ اتصال در تولید کنندگان مختلف و استانداردهای IEC/DIN ممکن است کمی متفاوت باشد بنابراین بهتر است قطر قبل از خرید بررسی شود.

 نحوه انتخاب کابلشو بر اساس نوع اتصال

انتخاب کابلشو بر اساس نوع اتصال، نقش مهمی در دوام و ایمنی سیستم دارد. کابلشوها معمولاً به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

کابلشوی پرسی (Crimping Lug)

  • مناسب برای اتصالات دائمی
  • مزایا: مقاومت مکانیکی بالا، افت ولتاژ کم، ایمنی بالا
  • کاربرد: تابلو برق صنعتی، کابل‌های قدرت فشار ضعیف و متوسط
  •  نکته حیاتی: استفاده از پرس متناسب با سایز کابلشو الزامی است.

کابلشوی لحیمی (Soldering Lug)

  • مناسب برای کابل‌های کوچک و تجهیزات حساس
  • مزایا: رسانایی عالی
  • معایب: زمان‌ بر، نیاز به مهارت بالا
  • هشدار: برای کابل‌های قدرت و جریان بالا توصیه نمی‌شود.

کابلشوی پیچی (Screw Type Lug)

  • مناسب برای اتصالات موقت یا قابل باز و بسته شدن
  • مزایا: نصب آسان بدون ابزار تخصصی
  • معایب: احتمال شل‌ شدن در اثر لرزش
  • کاربرد: تجهیزات جانبی و شبکه‌های کم‌ جریان

توصیه مهندسی: برای کابل‌های اصلی و پرجریان، همیشه از کابلشوی پرسی یا بی‌ متال پرسی استفاده کنید.

 نحوه انتخاب کابلشو بر اساس شرایط محیطی

شرایط محیطی مانند دما، رطوبت و نوع عایق کابل در انتخاب کابلشو تأثیر زیادی دارد. در دماهای بالا، کابلشو با مقاومت حرارتی مناسب و در محیط‌های مرطوب یا گرد و غبار، کابلشو با پوشش عایق حرارتی یا پلاستیکی توصیه می‌شود. کابلشو باید جریان مجاز را بدون افزایش دما یا افت ولتاژ عبور دهد و مطابق استانداردهای IEC یا DIN باشد. در محیط‌های صنعتی و خارجی، استفاده از کابلشوی مقاوم در برابر خوردگی ضروری است.

 نکات مهم در انتخاب و نصب کابلشو

برای حصول اطمینان از عملکرد طولانی‌ مدت، رعایت نکات زیر ضروری است:

  • استفاده از ابزار مناسب: برای پرس و نصب کابلشو از ابزار استاندارد و مطابق سایز استفاده کنید.
  • بررسی اتصال قبل از نصب نهایی: پس از نصب، کابلشو نباید حرکت داشته باشد یا شل شود.
  • عدم تداخل جنس‌ها: اتصال کابل مسی به ترمینال آلومینیومی بدون کابلشوی بی‌ متال، باعث خوردگی و گرمای موضعی می‌شود.
  • رعایت استانداردهای ایمنی: فاصله مناسب از بدنه‌ های فلزی، عایق‌ بندی صحیح و علامت‌ گذاری جریان.
  • بازرسی دوره‌ای: کابلشوهای پر جریان در محیط صنعتی باید به صورت دوره‌ای بررسی شوند تا از اتصال مطمئن و عدم افزایش دما اطمینان حاصل شود.

نکته عملی: یک کابلشو با نصب صحیح، می‌تواند سال‌ها بدون مشکل جریان را منتقل کند؛ اما کوچک‌ ترین خطای نصب، احتمال خطر جدی ایجاد می‌کند.

 جمع‌ بندی و توصیه نهایی مهندسی

برای انتخاب کابلشو ایده‌ آل، جنس، سایز و نوع اتصال آن باید متناسب با کابل و شرایط کاری باشد و رعایت شرایط محیطی و نصب صحیح ایمنی و دوام اتصال را تضمین می‌کند. در سیستم‌های پرجریان و حساس، کابلشوهای پرسی بهترین نتیجه را می‌دهند. برای یادگیری مهارت‌های عملی در زمینه کابلشو و اتصالات صنعتی، دوره‌های آموزش اتوماسیون صنعتی و مشاوره فنی شرکت نیک صنعت توصیه می‌شود تا پروژه‌ها ایمن و استاندارد اجرا شوند